Feng Shui with Dr. Anna Markovic Plestovic

FENG SHUI * ARCHITECTURE * URBANISM * GEOGRAPHY * SOCIETY

Jin-Jang i urbani pejzaži siromaštva

Dr Anna M. Plestović

 

"Društvo postaje veliko i napredno, kada stari ljudi sade drveće iako znaju da nikada neće sedeti u senci tog drveća"

Grčka poslovica

 

Slika napretka iz ove grčke poslovice je tačno suprotna od one koja se nameće u moderno vreme: krče se šume, proređuju ili ukidaju parkovi, izbacuju se drvoredi da bi se napravilo mesta za nove građevine, za šire puteve, za nikad dovoljno razvijenu infrastrukturu. Standard uređenosti su betonirane površine koje uokviruju male oaze pretežno zasađene travom. Tu su samo neki primeri uređenja prostora koje osvaja međunarodne nagrade i pobira mnoge pohvale:

 

 Centralni trg univerziteta Ben Gurion, Izrael

  

 

 Ljubno ob Savinji, Slovenija

 

Istovremeno, za razliku od tradicionalnog društva koje je stvorilo tu poslovicu, moderno društvo, koje napredak povezuje sa smanjenjem površina pod drvećem, tačnije sa povećanjem količine betona i asfalta, suočava se i sa problemima koji su novi, vezani za nove, globalne načine funkcionisanja društva – globalno zagrevanje i promena klime, zagađenje, rast siromaštva, stalni konflikti...i ekonomska kriza, koja, kako deluje, planira da potraje. Da li je grčka poslovica iz nekog drugog vremena ipak tačna i danas, i zaista postoji veza između drveća i stanja društva?

 

Zanimljiva studija objavljena u časopisu Landscape and Urban Planning sa naslovom "Potreba za urbanom šumom u gradovima SAD" zaključila je da postoji direktna povezanost prisustva drveća u prostoru i materijalnog blagostanja stanovnika tog prostora. Da pojednostavim: bogatiji ljudi okruženi su sa više drveća. 

 

Autori studije su istraživali vezu između prihoda po glavi stanovnika određenog urbanog područja i pokrivenosti drvećem istog tog urbanog područja. Obradili su pokrivenost šumom 210 američkih gradova po osnovu podataka o prirodnim resursima i satelitskih snimaka i uporedili ove podatke sa ekonomskim statističkim podacima o cenama zemljišta, prihodu, načinima potrošnje, i mnogim drugim. 

 

Istraživanje je utvrdilo da se na svakih 1% povećanja prihoda, pokrivenost drvećem gradskog područja povećava za 1,76%. Prilično jasna korelacija, tvrde istraživači. Veći prihodi omogućuju veće okućnice, na kojima se može saditi više drveća. Gradovi sa većim poreskim prihodima mogu trošiti više na ozelenjavanje i održavanje javnog zelenila. Ovaj odnos ukazuje na to da se sveukupno drveće određenog urbanog područja – "urbana šuma" – u društvenoj percepciji ne tretira kao potreba, već kao luksuzna roba, kao način pokazivanja bogatstva. Iz toga proizilazi da nedostatak drveća na nekom prostoru govori o siromaštvu stanovnika.

 

Zaintrigiran ovom studijom, novinar i bloger Tim de Chant proverio je da li statistički podaci zaista imaju prepoznatljive vizuelno-prostorne oblike. Uporedio je prisustvo drveća u bogatim i siromašnim kvartovima raznih gradova kako se ono vidi na Google-ovim mapama i utvrdio da je ova razlika zaista vidljiva "golim okom", što je uz ilustracije od kojih neke prenosim ovde objavio na svom sajtu persquaremile.com

 

 

 Hjuston. Gore: River Oaks, dole: Fourth Ward

 

 

 Rio de Žaneiro. Gore: Zona Sul, dole: Rocinha

 

  Peking. Gore: Chaoyang, dole: Fengtai

 

Inspirisana ovim zanimljivim slikama sprovela sam brzu proveru da utvrdim da li ova pojava karakteriše i naše gradove. Iako je prostorna stratifikacija po materijalnom statusu kod nas manje izražena, nego u SAD, slike delova Beograda i Novog Sada pokazuju veoma ubedljivu razliku između "boljih" i "lošijih" kvartova, čak i kad su oni susedni.

 

 

Beograd. Gore: Savski Venac, dole: Dušanovac

 

Novi Sad. Gore: centar, dole: Adice 

 

Više novca se pokazuje sa više drveća. Međutim, da li je ova veza  jednosmerna, ili možda i više drveća može stvoriti više novca, veće blagostanje kao što kaže grčka poslovica? Da li se stvaranjem urbanog pejzaža "bogatstva" može promeniti društvena klima u pravcu stvaranja blagostanja? Da li uklanjanjem drveća osiromašujemo društvo u bukvalnom materijalno-ekonomskom smislu? Brojna istraživanja vezana za interakcije društva i prostora govore da prisustvo drveća ulepšava okolinu, poboljšava investicionu i svaku drugu klimu naselja, smanjuje zagađenosti vazduha, poboljšava zdravstveno stanje stanovništva, smanjuje stres, čak i da smanjuje kriminalitet. Ali sve su to indirektne veze koje je teško kvantifikovati i direktno povezati sa kretanjem novca.

 

Prema učenjima Feng Šuija direktna veza između stanja okruženja i stanja društva se može uspostaviti ako celinu sagledamo preko teorije dinamičkog jedinstva suprotnosti (Jin-Jang). Shan-Tung Hsu, osnivač i direktor instituta "Blue Mountain Feng Shui" čini upravo to u osvrtu "Ask Mother Earth for Answers" (Pitajmo majku zemlju za odgovore), u kome objašnjava povezanost modernog rata protiv drveća sa rastom intenziteta problema u svetu.

 

 

 

"Ljudska bića žive između Neba i Zemlje, negovana i hranjena Jin i Jang energijom. Energija Neba se spušta odozgo i postaje vidljiva kao sunčeva svetlost, kiša, i mnoge druge pojave. Energija zemlje se uzdiže odozdo i manifestuje se u vodi, hrani i drugim proizvodima potrebnim za život. Jang energija Neba podrazumeva dinamičnu ekspanziju, kretanje, širenje, dok Jin energija Zemlje podrazumeva sakupljanje, saradnju, održavanje. Bez uticaja energije Zemlje – skupljanja, povezivanja i saradnje - koja se pojavljuje kao protivteža pravolinijskoj ekspanziji snage Neba, u ljudskom svetu može postojati samo razdor i sukob. Vegetacija, a u okviru nje drveće i šume su najmoćniji izraz energije Zemlje. Mesta sa najviše konflikata na svetu su često mesta bez šuma ili ona mesta gde je veći deo šuma uništen relativno skoro i u kratkom periodu. U novijoj istoriji može se opaziti direktna korelacija smanjenja površina pod šumama i rasta razdora i haosa u svetu. Nestanak šuma i drveća jeste izvor problema."

 

U političkoj, ekonomskoj i svakoj drugoj specijalizovanoj sferi neprekidno se teži da se konflikti i haos stave pod kontrolu. Naglasak nije na rešavanju problema, nego na pretpostavci da se može sprečiti produbljivanje postojećih i nastajanje daljih problema bez većih promena u sistemu funkcionisanja, zbog čega se ne nalazi (a i ne traži) korenito rešenje problema današnjice. Po Ajnštajnu ni jedan problem se ne može rešiti na nivou razmišljanja na kome je nastao. Pokušajmo sagledati ove probleme na drugom nivou, kroz Feng Šui.  Iz ove perspektive problemi se moraju sagledati na nivou energije, na nivou Qi-a, njegovog kretanja i polariteta, a rešenja se mogu naći u uspostavljanju prirodnih ciklusa i odnosa.

 

Haos, konflikt, siromaštvo (nedostatak "ishrane") ukazuju na to, da je prisutno previše pravolinijskog, ubrzanog kretanja, previše oštrine, previše centrifugalne sile, odnosno previše Jang energije.  Da bi se ona ublažila, ekspanzija i brzina uravnotežila saradnjom, i da bi se ukrotila razbijajuća moć pravolinijskog Jang kretanja u kreativnu pokretačku silu, potrebno je jačati kvalitete sakupljanja, povezivanja, saradnje, nege i održavanja, odnosno Jin energiju. Najsnažniji izraz Jin energije Zemlje je drveće, pa bi najefikasnija mera u rešavanju pomenutih problema bila sadnja drveća.

 

Jedna od značajnijih efekata ubrzanog kretanja i centrifugalne sile jang energije je i slabljenje zajedništva, javnog domena i obezvređivanje javnog prostora, koji su sve izrazi Zemlje, odnosno Jin energije. Ovaj efekat se takođe pojavljuje u jasnim prostornim formama. Neuravnoteženost Jin energije zajedništva, saradnje, povezivanja i javnih prostora, odnosno atomiziranost društva se u relativno "lošijim" delovima pokazuje u nedostatku zelenila na javnim prostorima – ulicama, trgovima, parkovima, a drveće se gaji individualno, odvojeno od drugih, u svom dvorištu. Uravnoteženiji odnos Jina i Janga, koji karakteriše relativno "bolje" delove manifestuje se i u uravnoteženom odnosu "javnog" i "privatnog" drveća. Ovaj odnos se može uočiti na gornjim slikama Beograda i Novog Sada. Na povratak izgubljenog značaja javnog i uspostavljanje ravnoteže individue i društva bi se u smislu učenja Feng Šuij moglo značajno uticati naglašavanjem Jin energije u javnom prostoru, sadnjom drveća na ulicama, trgovima, praznim prostorima.

 

Gde je drveće u izobilju, voda je u izobilju, a voda je za zemlju poput krvi za telo. Voda sama je u Feng Šuiju izraz novca, pa se može reći i da će novca biti u izobilju tamo, gde je drveća u izobilju. Da se vratim na grčku poslovicu sa početka, društvo će sadnjom drveća na javnim prostorima stvoriti urbani pejzaž bogatstva, dok će merama "uređenja" prostora koje isključuje drveće stvarati urbane pejzaže alijenacije, podela, agresije i osiromašenja.

 

Korišćeni izvori:

- Tim de Chant: Urban trees reveal income inequality, http://persquaremile.com/

- Pengyu Zhu, Yaoqi Zhang: Demand for urban forests in United States cities, Landscape Urban Plann (2007)

- Shan-Tung Hsu: Ask Mother Earth for Answers, www.bluemountainfengshui.com 


Recent Blog Entries

Recent Videos

3935 views - 1 comment

 

 

Share on Facebook